Kimyasal dübeller yapıları gereği ortam koşullarından etkilenen bağlantı malzemeleridir. Bu nedenle kimyasal dübeller için depolama, uygulama, kürlenme ve kürlenme sonrası için sınırlayıcı koşullar bulunmaktadır. Özellikle uygulama ve kürlenme aşamalarında ana malzeme (çoğunlukla beton) sıcaklığı bağlantının performansı için kritik önem taşımaktadır. Bütün sıcaklık sınırları kimyasal dübellerin ETA (Avrupa Teknik Değerlendirmesi) belgelerinde belirtilmektedir. Bu değerler aynı zaman kimyasal dübellerin kullanma klavuzlarında da yer almaktadır.


Kimyasal dübeller için depolama koşulları ne olmalıdır ?

Kimyasal dübeller +5 °C ile +25 °C sıcaklık aralığında, güneş görmeyen kuru bir ortamda depolanmalıdır. Eğer +5 °C sıcaklığın altında depolanırsa kimyasal dübel donabilir, sıkılamaz hale gelebilir. Eğer ki +25 °C’nin üzerindeki sıcakta depolanırsa da kimyasal içerik folyo dışarısına çıkabilir, akışkanlığı olması gerekenin çok üzerine çıkabilir, uygulandıktan sonra kürlenmeyebilir. Her iki durumda da öngörülemeyecek dayanım kayıplarının oluşma ihtimaline karşılık, bu şartlara maruz kalmış ürünler kesinlikle kullanılmamalıdır.

Bir kimyasal dübel kartuşu, kullanım sonrasında tamamen bitmez ise belirli koşullar altında 4 hafta içerisinde tekrar kullanılabilir. Bu durumda karıştırıcı mikser kimyasal dübelin ucundan çıkarılmamalıdır ve kimyasal dübel kartuşu yukarıda belirtilen standart saklama koşullarına uygun bir ortamda saklanmalıdır. Tekrar kullanılmak istendiğinde eski mikser çıkartılmalı, yerine yeni mikser takılarak kullanılmalıdır.

HIT-HY200-A Kimyasal Dübel ve Karıştırıcı Mikser Uç

Kimyasal dübel uygulaması yaparken minimum ve maksimum sıcaklıklar nelerdir ?

Bilindiği gibi, kimyasal dübeller çift komponentli akışkan sıvı formundadırlar ve iki komponentin bir karıştırıcı mikser uç yardımıyla birbirine karıştırılarak delik içerisine sıkılması sonucunda kürlenmeye başlarlar. Bu kürlenme işleminin gerçekleşebilmesi ve hızı dübelin içerisinde kullanıldığı ana malzemenin (Örn:beton, gazbeton tuğla gibi) sıcaklığına bağlıdır.

Kürlenme işleminin sağlıklı bir şekilde gerçekleşebilmesi için ana malzeme sıcaklığının, ürünün ETA (Avrupa Teknik Değerlendirmesi) belgesi içerisinde yer alan uygulama anı minimum ve maksimum sıcaklık sınırları içerisinde olması gerekmektedir. Bu minimum ve maksimum sıcaklık sınırları her kimyasal dübel için farklı olabilmektedir. Örnek olarak uygulama sıcaklık sınır değerlerini aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz.

Minimum ve maksimum ana malzeme sıcaklıkları kimyasal dübelin ilk uygulandığı andan kürlenme işleminin sona erdiği ana kadar sağlanmalıdır. Örneğin; kış aylarında gündüz saatlerinde ana malzeme (beton) sıcaklığı 2°C derece iken uygulanan imalatta, kürlenme süresi 10 saat saat ise, 10 saat boyunca ana malzeme sıcaklığının minimum sınırın altına düşmemesi gereklidir. Eğer düşer ise kimyasal dübelin kürlenme reaksiyonu yarıda kalır ve öngörülemez dayanım kayıpları oluşur. Bu nedenle kürlenme süresini de göz önünde bulundururarak minimum ve maksimum sıcaklık sınırları şantiye şartlarına uygun bir ürün seçilmelidir.


Çalışma ve kürlenme süreleri nedir, sıcaklıktan nasıl etkilenir ?

Her kimyasal dübelin bir çalışma süresi (working time) ve kürlenme süresi (curing time) bulunmaktadır ve bu süreler ana malzeme sıcaklığına (Örn: beton) bağlı olarak değişmektedir.

Çalışma süresi (working time) kimyasal dübelin delik içerisinde ilk sıkıldığı anda başlamaktadır ve rot veya filizin delik içerisine yerleştirilebileceği ve delik içerindeki konumunun ayarlanabileceği  maksimum süreyi ifade etmektedir. Çalışma süresi içerisinde filiz veya rot deliğe yerleştirilmez ise kimyasal dübel, delik dibinden başlayarak kürlenme aşamasına geçmekte ve filiz veya rot yerleştirilemez hale gelmektedir.

Kürlenme süresi de imlatı yapılan rota veya filize yük verilmeden önce geçmesi gereken minimum süreyi ifade eder. Kimyasal dübel ancak bu kürlenme süresinin sonunda beklenen yük taşıma kapasitesine ulaşmaktadır. Bu süre beklenmeden yük verilirse kürlenme sırasında oluşan bağlar bozulur ve bağlantı kullanılamaz hale gelir. Filiz ekiminde yeni betonun dökülmesi işlemi bu kürlenme süresinin bitişinden sonra yapılmalıdır. Ankraj rotu bağlantılarında da plakanın bağlanması ve bağlantının yüke maruz kalması işlemi için de yine kürlenme süresinin sonu beklenmelidir.

Yaygın olarak kullanılan kimyasal dübeller; epoksi reçine bazlı (Örn: HILTI HIT-RE500 V3) ve hibrit üretan metakrilat bazlı (Örn: HILTI HIT-HY200-A/R) olmak üzere temel olarak iki farklı çeşittedirler. Epoksi reçine bazlı kimyasal dübeller, hibrit üretan metakrilat bazlı olanlara kıyasla daha yavaş kürlenmektedirler ve bu nedenle çalışma süreleri de kürlenme süreleri de daha uzundur. Örnek olarak HIT-RE500 V3 (epoksi reçine bazlı) ve HIT-HY200-A (hibrit üretan metakrilat bazlı) kimyasal dübellerin çalışma ve kürlenme sürelerinin bulunduğu, ETA onaylarında yer alan tabloları aşağıda bulabilirsiniz.

Hava ve beton sıcaklığının düşük olduğu kış aylarında bütün kimyasal dübeller daha yavaş kürlenmektedir. Bu nedenle düşük sıcaklıklarda imalat yapılması durumunda, kürlenme süreleri kıyasla daha düşük olduğu için HIT-HY200-A gibi hibrit üretan metakrilat bazlı ürünler tercih edilmektedir ve bu sayede de imalat için uzun sürelerin beklenmesinin önüne. Örneğin ana malzeme sıcaklığının 0°C olduğu bir durumda HIT-HY200-A için kürlenme süresi 4 saat iken HIT-RE500v3 için bu süre 48 saat yani 2 gündür.

Hava ve beton sıcaklığının yüksek olduğu yaz aylarında ise bütün kimyasal dübeller daha hızlı kürlenir ve çalışma süreleri de daha kısadır. Bu nedenle sıcak ortamlarda HIT-RE500v3 gibi epoksi reçine bazlı kimyasal dübelleri kullanmak işçilik kolaylığı açısından tercih edilebilir. Örneğin beton sıcaklığının 25°C olduğu bir durumda HIT-RE500v3  için çalışma süresi 20 dakika iken, HIT-HY200-A için çalışma süresi 4 dakikadır.


Kimyasal dübel uygulandıktan (kürlendikten) sonra sıcaklıktan etkilenir mi ?

Kürlenme sonrası kimyasal dübeller yine sıcaklıktan etkilenmektedir ancak bu durumda sıcaklık sınırları çok daha geniş olmaktadır ve bu sınır değerleri ürünlerin ETA belgelerinde yer almaktadır. Örnek olarak HILTI kimyasal dübellerin, filiz ekimi uygulamasında, kürlenme sonrası maruz kalabilecekleri kısa ve uzun süreli minimum ve maksimum sıcaklık aralıklarını aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz.

Sonuç olarak, kimyasal dübeller ortam ve ana malzeme sıcaklıklarından etkilenen malzemelerdir ve bu nedenle söz konusu sınır koşulları ETA (Avrupa Teknik Değerlendirmesi) belgelerinde yer almaktadır. Sıcak hava koşullarında işçilik kolaylığı sağlayan HIT-RE500 V3 kimyasal dübelin ETA belgesine buradan, soğuk havalarda hızlı imalat sağlayan HIT-HY200-A kimyasal dübelin de ETA belgesine buradan ulaşabilirsiniz.