RAYLI SİSTEMLERDE TÜNEL İÇİ YÜRÜME YOLLARI

Yürüme yolları, tünel içi raylı sistem projelerinde acil durum veya tren arızası gibi trenin hat üzerinde durması gerektiği durumlarda yolcuların tahliye işleminde, ayrıca tünel içerisinde bakım çalışmalarında kullanılması amacıyla yapılmaktadır. Bu sistemlerin daha verimli hale getirilmesi için; bazı projelerde, kablo tavaları da bu sisteme entegre edilir ve böylece sinyal ve elektrik kabloları da bu sistem ile taşınır.

Standart yöntemlerden Çelik, Prekast, Yerinde Döküm ve Çelik-Prekast kompozit sistemlerin dezavantajları göz önüne alınarak, imalatları kolaylaştırmak amacıyla, HILTI Mühendislik ekibi tarafından hem elektromekanik sistemlerle entegre olabilen, hem de yürüme yolu imalatını basitleştiren bir çözüm üretilmiştir. HILTI, bu yürüme yolu sisteminde üst kısımda yer alan tabliye haricinde kalan tüm taşıyıcı sistemin mühendislik hesaplarının yapılarak projelendirilmesi ve malzeme tedariğinin sağlanması konularında destek vererek tam bir sistem çözümü sunmaktadır.

1. STANDART YÜRÜME YOLLARI

1.1. YERİNDE DÖKÜM YÜRÜME YOLU

Yerinde döküm tünel içi yürüme yolları inşa edilirken; tünel imalatının tamamlanmasının ardından, tünel yüzeyine kimyasal dübel ile donatılar ekilir ve bunlara ek olarak proje özelinde donatı imalatı yapılır. Bu işlemin ardından kurulan kalıba hat boyunca devam eden beton dökümü yapılır.

Bu yöntem ile imal edilen yürüme yolu uzun ömürlüdür fakat bu yöntemde birçok imalat zorluğu mevcuttur.

Fotoğraf 1 :Yerinde döküm filiz ekim imalat

Fotoğraf 2: Yerinde Döküm konsol görseli

1.2. PREKAST YÜRÜME YOLU

Yerinde dökümde olduğu gibi bu tip yürüme yolunda da tünel imalatı tamamlanan alanlarda ayak olarak isimlendirilen genellikle Y şeklindeki beton prekast 2 veya 4 adet ankraj rotu ile tünel yüzeyine bağlanır. Sonrasında üst yüzey plakası sistem üzerine oturtularak imalat tamamlanır.

Bu imalat, ilk uygulama maliyeti anlamında hesaplı gibi görünse de; birçok sebepten ötürü hem işletme maliyeti hem de kullanım ömrü açısından dezavantajlar barındırır.

Fotoğraf 3:Prekast yürüme yolu imalatı

Fotoğraf 4:Prekast taşıyıcı elemanlar

1.3. ÇELİK YÜRÜME YOLU

Diğer yürüme yollarında olduğu gibi Çelik Yürüme yolunda da tünel imalatı bittikten sonra imalat başlamaktadır. Burada sistemin açıklıklarına bağlı olarak taşıyıcı konsollar kimyasal veya mekanik ankrajlarla montajlanabilir. Taşıyıcı konsollar ve ikincil kirişler I ve C profillerden oluşmakla beraber, bu profiller sıcak daldırma galvaniz kaplama olmalıdır. Sistem parçalarının genellikle kontra somunlarla birleştirilmesi planlansa da, sahada inşaat toleranslarında kalabilmek adına genellikle kaynaklı birleşim yapılmaktadır.

Bu imalat hem pahalıdır, hem de ciddi işletme riskleri taşımaktadır.

Fotoğraf 5:Çelik yürüme yolu konsolu

Fotoğraf 6:Çelik yürüme yolu imalatı

1.4. KOMPOZİT YÜRÜME YOLU

Kompozit yürüme yolları, üst tabliyesi prekast döşeme, alt taşıyıcı sistemi ise çelikten oluşan bir sistemdir. Bu sistem daha büyük açıklıklarda konsollama yapabilmek adına boşluklu prekast döşeme elemanlar ile üç ile altı metrede bir konsollamalarla imal edilir.

Sistem imalatında genellikle 4 adet mekanik dübel ile ankrajlama işlemi sonrasında konsoların üzerine tabliye vinç yardımı ile konur ve sonrasında iki döşeme arasına grout harcı ile birleştirme işlemi gerçekleştirilir.

Sistemin üst tarafında ağır bir betonarme prekast eleman içermesi ve alt tarafta sıcak daldırma galvaniz bir çelikten oluşması nedeniyle bu sistem birçok imalat ve işletme dezavantajı oluşturmaktadır.

Fotoğraf 7 : Kompozit yürüme yolları kesiti

Fotoğraf 8:Kompozit yürüme yolları birleşim detayı

2.HILTI YÜRÜME YOLU SİSTEM ÇÖZÜMÜ

Hilti olarak geliştirdiğimiz yürüme yolu sistem çözümü, standart yürüme yollarının, hem imalat esnasında, hem de işletme sırasında oluşturabilecekleri olumsuzluklar göz önüne alınarak, bu sistemlere alternatif olarak ortaya konmuştur.

Bu sistemle beraber metrede 7-8 kg gibi bir sistem ağırlığı ile hem yürüme yolu çözülmüş hem de alt tarafa, ihtiyaca yönelik sinyal ve elektrik kablolarının taşınabileceği bir çözüm entegre edilmiştir.

Fotoğraf 9 : HILTI yürüme yolu kesit görüntüsü

Kısıtlı olan hareketli yük miktarı 200-300 kg/m2 mertebelerinden 400-500 kg/m2 çekilerek güvenli tahliye alanları oluşturulmuştur. Ek olarak sitemin hafif ve delikli olması nedeniyle tren geçişlerinde piston etkisine maruz kalmayarak tünel betonuna gereksiz yüklemelerin de önüne geçilmesine yardımcı olmuştur.

Sistemin montajının basit, inovatif ve modüler elemanlarla yapılması sayesinde; bu sistem, hem inşaat toleranslarına uyum sağlamış, hem de projedeki birçok farklı detaya ve bölgeye kolaylıkla adapte edilebilmiştir. Geceleme hattı, makas bölgesi, hemzemin geçişler ve daha bir çok noktada detaylar kolaylıkla projelendirilmiş ve uygulanmıştır.

Çizim 1:Standart kesit proje detayı

Çizim 2: Makas bölgesi proje detayı

Modüler elemanlardan oluşan bu sistemin taşıyıcı sistemi çelik kanallar ile oluşturulmuştur. İstenen boyda kesilebilen bu kanalların kaplaması, sıcak daldırma galvaniz yerine, HILTI’nin inovatif yaklaşımıyla, çinko-magnezyum kaplama ile imal edilmiştir. Böylece sıcak daldırma galvanize göre daha uzun ömürlü ve işletme aşaması için daha faydalı bir çözüm sunulmuştur.

Bu sistemin, yapılan simülasyonlar ile, yangın esnasında oluşabilecek ısılara dayandığı kanıtlanmış ve rapor halinde sunulmuştur. Isı aktarımının önlenmesi amacıyla sahada herhangi bir ek malzemeye ihtiyaç duyulmaması da bu sistemin bir diğer avantajı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Grafik 1: Sıcak Daldırma Galvaniz ve Çinko Magnezyum ömür grafiği